بخش پروتز


پروتز دندانی

اصولا به هر قطعه جانشین شونده به جای عضو اصلی که به هر دلیلی از دست رفته باشد، اصطلاحا پروتز یا ساخته مصنوعی می گویند. در حوزه دهان نیز با حذف هر دندان، چنانچه دندانپزشک اقدام به جایگزینی دندان از دست رفته نماید، وی اقدام به نصب پروتزهای دندانی نموده است.

پروتز دندان در اصطلاح به معنی دندان مصنوعی یا جانشینی دندان است که انواع مختلفی دارند، از روکش های ساده برای ترمیم یک دندان گرفته تا پروتزهای کامل دندان که دندان مصنوعی نامیده می شوند، جزو پروتز های دندان هستند.

بطور کلی پروتزهای دندانی در دو دسته عمده متحرک(A) و ثابت(B) طبقه بندی می شوند. اگر پروتز به گونه ای ساخته شود که دندانپزشک آن را روی دندان و یا تعدادی از دندان ها بطور دایم بچسباند، به این پروتزهای دندانی، ثابت می گویند چرا که بیمار قادر به گذاشت و برداشت آن ها نمی باشد.

دو نوع پروتز دندان ثابت وجود دارد که عبارتند از :

1-در بین عموم پروتز ثابت دندان به عنوان روکش دندان مرسوم است که معمولا زمانی دندان احتیاج به روکش دارد که ساختار آن ضعیف شده و دندان نیاز به حفاظت و حمایت با روکش دارد ، گاهی برای زیبایی دندان نیز از روکش استفاده می شود .در برخی از اوقات به دلیل نقص عملکرد دندان (مشکلات فانکشنال)، روکش به جویدن غذا می کند.

2-بریج های دندانی یکی دیگر از انواع پروتز دندان ثابت هستند که بیشتر به عنوان پروتز ثابت دندان مرسوم است.افرادی از این نوع پروتز دندان استفاده می کنند که یک یا تعداد زیادی از دندان های خود را از دست داده اند و معمولاً یک دندان در جلو و یک دندان در عقب این دندان ها دارند که با تراش دو دندان مجاور ناحیه خالی از دندان، یک پل (bridge ) بین دندان های پایه زده می شود تا ناحیه خالی از دندان پر شود وفرد دوباره تا اندازه ای توانایی جویدن غذا را باز یابد .

پروتز دندانی متحرک: هر گاه پروتز توسط بیمار بتواند در دهان گذاشته و یا برداشته شود، به آن پروتز دندانی متحرک می گویند مانند دست دندان برای بیماران کاملا بی دندان و یا پروتزهای فلزی یا آکریلی که بیمار در آنها چند دندان را نداشته و دندانپزشک بر روی یک اسکلت فلزی یا آکریلی دندان های از دست رفته را جایگزین می نماید. گاهی برای جایگزینی دندان های از دست رفته نمی توان از پروتزهای دندانی ثابت استفاده کرد که در این صورت این افراد از پروتز دندان متحرک استفاده می کنند.

پروتز دندانی پارسیل :پروتزهای کرم کبالت نوع دیگر پروتز دندان پارسیل است که به عنوان « دندان تکه ای » موسوم است . انواع گوناگون پروتز دندان پارسیل عبارتند از:

پروتزهای پارسیل تمام آکریل  فلیپر : که به عنوان یک درمان موقتی در بسیاری از موارد استفاده می شود .

پروتزهای کرم کبالت : که به عنوان درمان بی دندانی ها با انتهای آزاد (کسانی که در عقب دهان دندانی جهت پایه برای پروتز ثابت ندارند ) یا کسانی که نمیخواهند از پروتز دندان ثابت استفاده کنند مورد استفاده قرار می گیرد.

پروتزهای دندان دارای ترکیب آکریل (بخش صورتی دست دندان « لثه پروتز ») و آلیاژ فلزی که بخش عمده آن ازکرم و کبالت تشکیل شده است ، هستند . می شود. پروتز های دندان به علت فلزی بودن گیره ها ظاهری نا خوشایند دارند به همین علت از نوع دیگری پروتز دندان پارسیل طراحی شده به نام پروتز دندان پارسیلfelexiteکه بخش فلزی آن به رنگ دندان است ، استفاده می کنند.

پروتز کامل دندان یا دست دندان ( denture)

افرادی که تمام دندانهای خود را از دست داده اند ، از پروتز دندان متحرک استفاده میکنند، با پیدایش ایمپلنت های دندانی امروزه، استفاده از این انواع پروتز دندان متحرک کمتر شده، اما هنوز هم به عنوان درمان کم هزینه بی دندانی استفاده می شود. پروتز کامل دندان دو بخش دارند :یکی که دندانها سفید هستند و دیگری بخش صورتی پروتز مرسوم به« لثه پروتز » که این بخش لثه پروتز برای کارآیی لازم باید مستحکم باشد.

نقش پروتز داندان کامل یا پارسیل با لثه نرم:برای برطرف شدن تورم یا التهابات لثه بیمار ،لثه نرم به صورت یک لایه با ضخامت 1-2 میلی متری در زیر لثه سخت پروتز به مدت کوتاه استفاده می شود تا دهان برای دریافت پروتز با لثه سخت فراهم شود .پروتز دندان با لثه نرم کارآیی بسیار پایینی دارد و باعث تخریب بافت لثه باقیمانده در دهان فرد می شود. همچنین تمیز نگه داشتن پروتزهای قابل انعطاف (لثه نرم) بسیار سخت و احتمال رشد انواع باکتریها و قارچ ها در خلل و فرج آنها زیاد است .

پروتز دندان اوردنچر (over denture):اوردنچرنوعی درمان پروتز دندانی متحرک است که نسبت به پروتز کامل دندان راحت تر است اما به هر حال متحرک است و راحتی آن از پروتز ثابت دندان کمتر است .پروتز دندان اوردنچر دست دندان کاملی بوده که روی دو پایه دندانی یا چند پایه ایمپلنت می نشیند.

بخش پروتز

۱- خدمات ارائه شده به بیماران:

خدمات ارائه شده در بخش پروتز بسیار متنوع میباشد

۱.       جایگزین دندانهای از دست رفته با انواع پروتز های ثابت و متحرک

۲.       اصلاح روابط فکی

۳.       درمان بیماران با سایش دندانی

۴.       تهیه نایت گارد

۵.       پرتزهای اینله و انله

۶.       بریج با روشهای تمام سرامیک

7.       پروتزهای متنوع با مواد کاملاً به روز و جدید

8.       حفظ دندانهای به شدت تخریب شده با انواع روکشها

  •  دندان های مصنوعی ثابت:

  • پست ریختگی همراه با کور (Post & Core)

  • کراون (Crown)

  • کراون و بریج (Crown & Bridges)

  • دندان مصنوعی متحرک مستقر بر ایمپلنت (Over Lay Denture)

  • روکش ایمپلنت

  • روکش های سرامیکی

  • روکش های زیرکونیا

  •  دندان های مصنوعی متحرک:

  • دندان مصنوعی کامل (بیماری که کلا فاقد دندان است)

  • دندان مصنوعی پارسیل (بیماری که تعدادی از دندان هایش را از دست داده است)

  •  دست دندان مصنوعی:

در این حالت بیمار تمامی و یا تعدادی از دندان های خود را از دست داده و می خواهد که آنها را جایگزین نماید. اگر همه دندان ها جایگزین شوند به آن دست دندان کامل می گویند و اگر تعدادی جایگزین شومد به آن دست دندان پارسیل یا قطعه ای می گویند. برای انجام این درمان، پروستودنتیست اقدام به قالب گیری از دهانم بیمار نموده و سپس با انجام مراحل متعدد نسبت به آماده سازی محیط قوس دندانی از یک سو با زبان و از سوی دیگر با لپ و گونه بیمار در طی حرکات مختلف می نماید. در نهایت نیز با انجام کارهای لابراتواری ویژه ساخت دست دندان تکمیل و به بیمار تحویل می شود. نکته مهم تنظیم و انطباق بعد از تحویل دست دندان به بیمار است که در طی آن دندانپزشک متخصص پروتز بادقت فراوان و صبر اقدام به این کار و حذف نواحی مزاحم و یا مخل استقرار صحیح دست دندان می شود.

  •  روکش یا کراون:

در این حالت تاج دندان به هر دلیل از دست رفته و امکان ترمیم مجدد آن مقدور نبوده است. در بعضی مواقع تاج بدشکل و یا بدرنگ بوده و بیمار از داشتن آن ناخشنود است، در این موارد دندانپزشک متخصص پروتزهای دندانی با انجام تراش دندان به میزان کافی فضایی مناسب را برای استقرار روکش از جنس ترکیب فلز- چینی (PFM) و یا فقط سرامیک (زیرکونیا) فراهم می آورد. پس از انجام تراش و قالب گیری از دندان، مراحل لابراتواری انجام شده و بعد از ساخته شدن پروتز، مراحل نشاندن و تنظیم دقیق روکش ساخته شده دندان با دندان های مقابل و مجاور توسط دندانپزشک صورت می پذیرد.

  •  پست و کر و کراون:

در این حالت دندان قبلا عصب کشی و اندو شده است و در عین حال فاقد ناحیه تاجی نیز می باشد. پس پروستودنتیست در ابتدا اقدام به آماده سازی بخش داخل ریشه ای پروتز یا همان پست را می کند. این بخش باعث تقویت استحکام دندان و انتقال صحیح نیروهای وارده به دندان در محاذات محور طولی دندان می نماید. بعد از قالبگیری از داخل کانال ریشه ای، وی قطعه ای را روی پست فرم میدهد که نقش محور استقرار تاج مصنوعی یا کراون را دارد. به این قطعه مهم نیز "کر" دندان می گویند، در حقیقت تاج مصنوعی بر روی این قطعه سوار می شود. ودر نهایت نیز کراون یا تاج فرم و ساخته می شود. به این سه بخش به هم متصل و مرتبط اصطلاحا پست- کر و کراون می گویند.

مراقبت های پس از درمان پروتز ثابت

  • با توجه به ترمیم کل دندان و یا مقداری دندان با استفاده از روکش ها، ممکن است شکل قرارگیری دندان ها بر روی هم تغییر نماید که متعاقب آن لازم است به عضلات جونده فرصتی داده شود تا خود را با این تغییرات هماهنگ نمایند . لذا در روزهای اول از غذاهای نرم استفاده شود.

  • مسواک و نخ دندان طبق توصیه پزشک باید مرتب انجام شود و جهت بریج ها استفاده از نخ زیر بریج و مسواک های بین دندانی و یا واترجت ضروری می باشد.

  • محل قرار گیری روکش بر روی دندان ( مارجین روکش ) آسیب پذیرترین قسمت روکش بوده که باید به خوبی تمیز شود و در ۶ ماه توسط دندانپزشک مورد بازبینی قرار گیرد و در صورت نیاز رادیوگرافی تهیه شود .


مراقبت های پس از درمان پروتز متحرک

  • در صورتیکه دندانهای از دست رفته توسط پروتزی جایگزین شود که قابلیت خروج از دهان را داشته باشد و توسط بیمار در محیط خارج از دهان تمیز گردد ، پروتز متحرک گفته شده و از درمان هایی است که متعاقب از دست رفتن مقداری از دندانها، صورت می پذیرد. 

  • پروتز متحرک هرچه که بزرگتر باشد ( مقدار دندان بیشتری را جایگزین نماید) ، تطابق بافت های مجاور با آن مثل زبان ، گونه و عضلات همه زمان بیشتری نیاز دارد. پس باید در روزهای اول غذاهای نرم تر استفاده نماییم .

  • امکان بروز زخم در لبه های پروتز در هفته های اول وجود دارد ، در صورت بروز چنین حالتی باید به دندانپزشک مراجعه نمود .

  • پروتز متحرک بعد از هر وعده غذایی و منظم باید شستشو داده شود و با استفاده از مسواک نرم به خوبی مناطق مختلف آن تمیز گردد.

  • با تغییرات ابعادی فک مثل تحلیل لثه و استخوان و یا متورم شدن لثه، پروتز متحرک نیاز به تنظیم مجدد و یا آستر کردن دارد که باید بطور منظم توسط دندانپزشک بررسی گردد.



عوارض احتمالی

اقدامات لازم

بلندی سطح پروتز نسبت به دندان های مجاور

از هر گونه دستکاری خودداری کرده و جهت اصلاح و تنظيم به کلينيک مراجعه کنيد

درآمدن پروتز (در مرحله چسب موقت)

از هر گونه دستکاری خودداری کرده و جهت چسباندن مجدد (دايم) به کلينيک مراجعه کنيد

پريدن چينی روی پروتز

برای بررسی بيشتر به کلينيک مراجعه شود



بعد از پروتز دندان موارد زیر را رعایت فرمائید:

  1. توصیه می شود 24 ساعت اولیه بعد از چسباندن روکش یا بریج ترجیحاً فشـار جویدن روی آن ناحیه نباشد.

  2. در روزهـای اولـیه بعد از چسـباندن روکش در صـورتیکه در ناحـیه پروتز شـده احـساس بلندی می کنید بـرای اصـلاح پروتز حتـماً به پزشک مراجعه نمایید.

  3. حداقل 2 بار در روز مسواک زده شود. بهداشت دهان پروتز شده بسیار مهم است.

  4. هنگام مسواک زدن و نخ کشیدن دندان ها، ناحیه پروتز شده با دقت بیشتر و با نخ مخصوص زیر بریج (سوپرفلاس) تمیز شود، تا از پوسیدگی و بوی بد دهان جلوگیری شود.

  5. ترجیحاً در مرحله چسباندن اولیه، در صورتیکه پروتز با چسب موقت چسبانده شده است باید بعد از یک هفته برای چکاب و معاینه پزشک جهت چسباندن دایم پروتز مراجعه شود.

  6. رعایت مسائل بهداشتی، مراجعات مرتب به دندانپزشک و توجه به تذکرات وی توصیه می گردد.

  7. به صورت عمده روکش ها از فریم فلزی و چینی (پرسلن) روی آن تشکیل شده است که در سطح داخلی دهان نمای فلز دیده شود.

 
امتیاز دهی
 
 

.کلیه حقــوق این وبسایت بــرای دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله محفوظ می باشد